BESS-project resulteert in megabatterij op Duits grondgebied

BESS-project resulteert in megabatterij op Duits grondgebied

Europa’s grootste houdt hoogspanningsnet stabiel

Door Oliver Karnbrock, projectmanager Het ConsultancyHuis

Dat mijn Duitse roots onlangs van pas kwamen in mijn werk was een aangename bijkomstigheid van een toch al razend bijzonder project afgelopen jaar. Toen voerden Eneco en Mitsubishi het ‘Batterie Energie Speicher System’ (BESS)-project uit nabij het Noord-Duitse Flensburg. Namens Eneco was ik als projectmanager van Het ConsultancyHuis een jaar lang betrokken bij de realisatie van deze grootste batterij van Europa. Doel van het ‘gevaarte’: het Europese hoogspanningsnet op vijftig Hertz houden, wat er ook gebeurt. De batterij slaat daarvoor stroom op en geeft deze ook weer af.

Actieve Duitsers
Dat Eneco de megabatterij in Duitsland neerzette en niet in Nederland heeft te maken met de ruimhartigheid waarmee de Duitse overheid innovatieve energie-initiatieven faciliteert, onder meer met subsidies. De samenwerking met Mitsubishi komt voort uit de bestaande samenwerking op andere gebieden zoals windenergie waarin de Japanse gigant al in Duitsland actief is. Toen de kaarten geschud waren en duidelijk werd dat Flensburg dé locatie van de megabatterij zou worden, werd het mijn taak de troepen aan te voeren bij de realisatie ervan. Van de uitvoerende teams van Eneco tot de Duitse partners, de Amerikaanse leveranciers en beheerder TenneT. Daarnaast hadden we draagvlak te creëren onder betrokkenen en belanghebbenden, zoals de Duitse vertegenwoordigers van allerlei instanties, omwonenden. Mijn Duitse wortels kwamen daarbij goed van pas. Ze haalden drempels weg, alleen al door het ontbreken van een taalbarrière.

‘n Tiende van een seconde
Om een indruk te geven van de batterij-omvang: het gaat om een gloednieuw complex van 120 bij 80 meter met tienduizend batterijen, neergezet in voormalig akkerland. Aan de buitenzijde van het gebouw staan over de hele lengte nog eens 22 omvormers en transformatoren. Deze zetten de 30 kV-wisselstroom – afkomstig van het hoogspanningsnet van TenneT – om in 400V-gelijkstroom, zodat de batterijen geladen en ontladen kunnen worden. Zijn ze opgeladen, dan hebben ze zoveel capaciteit dat ze vijfduizend huishoudens van stroom zouden kunnen voorzien. ‘Zouden’, want daar is deze batterij nou net niet voor bedoeld. De functie is gericht op het opvangen van stroomdips in het hoogspanningsnetwerk. Ze kan binnen een tiende van een seconde opstarten en gedurende een half uur op volle kracht spanning leveren of absorberen aan het net. Dat geeft de bestaande energiecentrales de tijd om een tandje bij te schakelen en de energievoorziening weer over te nemen zodra ze de benodigde capaciteit hebben bereikt.

Van software tot leveringscontracten
Waar de hardware (gebouwen, transformatoren, omvormers) behoorlijk tot de verbeelding spreken – een persreis naar de locatie bracht afgelopen mei heel wat internationale media op de been – bevindt zich achter de schermen cruciale software die de megabatterij aanstuurt. We schreven, codeerden en ontwikkelden modellen en bouwden een compleet nieuw platform voor het berichtenverkeer. Bijzonder: dit platform is niet verbonden met internet. Duitsland hanteert strenge regels om hackers buiten de deur van energiecentrales te houden en dit is er eentje van. Verder zijn alle doelen en prestaties vastgelegd in vuistdikke contracten tussen partners. Ook hier mocht ik me namens Eneco mee ‘bemoeien’.

Voor de verkoop
En dan is er nog de commerciële component die we bij Eneco optuigden. Want aan deze batterij ligt ook een verdienmodel ten grondslag, inclusief een speciaal daarvoor opgerichte BV. Deze koopt gewoon via de beurs energie om de batterij te laden. Het verkopen van het overschot gebeurt eveneens via handel. De afspraak is namelijk dat de batterij altijd vijftig procent vol moet zijn. Het percentage elektriciteit erboven gaat naar de beurs en wordt per inschrijving verkocht.

De volgende stap: verduurzaming
De complexiteit van dit project, het internationale tintje, de nauwe samenwerking met allerlei partijen, ik kijk er met veel plezier op terug. En hoewel dit project erop zit, lijkt er een vervolg te komen: het toeval wil dat nabij de megabatterij een windmolenpark staat. Op dit moment hebben beide energiesites niets met elkaar te maken. Het is dus niet zo dat het windmolenpark stroom aan de megabatterij levert. Daar komt mogelijk verandering in. De Norddeutsche EnergieWende (een samenwerkingsverband van politiek, wetenschap en bedrijfsleven) wil de noordelijke deelstaten vóór 2035 volledig verduurzamen. Eneco heeft zich hierbij aangesloten voor wat betreft de megabatterij. Dan ben ik wederom – en tot mijn genoegen – van de partij en regelmatig op Duitse bodem te vinden.

Ook batterijen van heel wat maatjes kleiner hebben mijn aandacht. Bij Jedlix, ooit begonnen als startup van Eneco, ga ik me bezig houden met slimme oplaadoplossingen voor elektrische auto’s op de Duitse en Franse markt. Wat mij betreft een mooi vervolg op het grote BESS-project.