Is Projectmanagement een vak?

Is Projectmanagement een vak?

Is Projectmanagement een vak?

Er is geen specifieke opleiding voor, zoals voor notaris, arts of loodgieter. De definities en competenties verschillen per branche en volgens sommigen is het niet te leren. Is projectmanagement eigenlijk wel een vak? U vindt waarschijnlijk van wel. Want het is úw vak. U heeft al menig project tot een goed einde gebracht en er bloed, zweet en tranen in gestoken. Maar daarmee is de vraag of projectmanagement een vak is, nog niet beantwoord. Welke factoren bepalen dan wel of iets een vak is?

Kan iedereen zich zomaar projectmanager noemen?
Voor het vak Projectmanagement bestaat geen regulering. Het is een vrij beroep en iedereen kan zich vestigen als projectmanager. Er is in het hoger onderwijs ook geen opleiding tot projectmanager. Een goede projectmanager beschikt wel over een goede ontwikkeling en analytisch denkvermogen. Deze basis wordt veelal gelegd in HBO of WO opleidingen. En dan veelal in opleidingen die gericht zijn op de omgeving waarbinnen de projecten worden gemanaged. Denk hierbij aan (bedrijfskundige) informatica.

Wel is er een aantal best practices waaraan men zich kan conformeren. Deze standaarden zijn na jarenlange evaluatie van succesvolle en minder succesvolle projecten tot stand gekomen. Een van de bekendste voorbeelden hiervan is Prince2 (lees meer). De Prince2 methodiek is, vooral in de ICT projecten, de de facto standaard geworden. Wereldwijd zijn er circa 1 miljoen gecertificeerden. Dit helpt om dezelfde taal te spreken. Om hiervoor gecertificeerd te worden moet een officieel examen met goed gevolg worden afgerond. Zeker het behalen van het Prince2 Practitioner examen is geen sinecure. Om voor dit examen te slagen is een goed begrip van het theoretisch kader én ruime ervaring in de toepassing hiervan een must.

prince2-mspTheorie vs praktijk
Echter voor het succesvol managen van een project is meer nodig dan alleen een theoretisch kader. Immers met het slagen voor het rijexamen wordt men nog geen goede automobilist. Hiervoor is jarenlange praktijkervaring vereist. Het in de praktijk brengen van de theorie zoals de opstellers dit hebben voorzien blijkt echter niet altijd eenvoudig. Als projectmanager krijgt u te maken met wispelturige opdrachtgevers, een business die constant verandert, stakeholders die andere belangen hebben of projectteamleden die niet (goed) samenwerken. Op die momenten komt het er op aan om koers te houden en als kapitein de bemanning en het schip naar de juiste haven te varen. Dan spelen persoonlijke vaardigheden een grotere rol. Het komt dan aan op leiderschap, goede communicatie, samenwerking, conflicthantering. Maar ook de juiste prioriteiten stellen en onderhandelingsvaardigheden zijn hier essentieel voor.

Voor de beheersing van deze facetten van het vak is er bijvoorbeeld het toetsingskader IPMA. Dit richt zich meer op de vaardigheden van de projectmanager. In tegenstelling tot het Prince2 examen wordt bij IPMA (vanaf level C, lees meer) naast het theoretisch examen ook een interview afgenomen op basis van een 360 graden meting en een projectrapport.

Kun je alles aanleren?
De basis van het succesvol zijn in het leiden van een project is aan te leren. De bovengenoemde opleidingen en best practices vormen hiervoor een gedegen fundament. Het succesvol zijn in de praktijk zit hem echter ook in de juiste toepassing. Het inzetten van de juiste vaardigheden op het juiste moment en situatie vergt nog iets anders. Iets ongrijpbaars, je zou het instinct kunnen noemen, of ervaring. Het stemmetje in je hoofd dat zegt dat je op dat moment de teugels iets strakker moet aantrekken, of juist moet laten vieren. In tegenstelling tot wat je Gantt-chart op dat moment aangeeft. Die sensitiviteit voor de huidige situatie, de welbekende onderbuik die spreekt, in relatie tot situaties die eerder in projecten zijn ervaren, maakt dat een goede projectmanager op het juiste project de juiste beslissingen neemt en omzet in acties. Doordat een projectmanager meerdere situaties in verschillende omgevingen meemaakt, groeit het referentiekader van waaruit hij of zij kan putten. Het aanleren van dit bovenste segment in de piramide wordt echter niet in klaslokalen gedaan. Ervaring bouw je gedurende je gehele carrière op. De waarde van deze ervaring wordt groter naar mate deze varieert in diversiteit en complexiteit, waarbij iedere situatie weer andere uitdaging en accenten heeft.

pyramide2

Conclusie
Projectmanagement kan met recht een vak worden genoemd. Het succesvol leiden van een project tot een goed einde is geen kwestie van opleiding alleen. Het vergt een combinatie van opleiding, ervaring en toepassing van persoonlijke kwaliteiten. Hiervoor wordt de basis gelegd in opleiding en certificering, maar minstens zo belangrijk is het opdoen van veel én diverse ervaring. Dit alles in dienst van het verrijken van het referentiekader en het op peil houden van de actualiteit en de vereiste vakkennis!