Springtij: actie in de energietransitie

Springtij: actie in de energietransitie

Door Ralf Spiering en Matthijs de Groot, business consultants van Het ConsultancyHuis

Het ConsultancyHuis is dagelijks in de weer voor, bij en met energiebedrijven. Wat we vooral doen: hen begeleiden bij de energietransitie. We laten er niet alleen onze technische expertise op los maar richten ons tevens op innovatie. We kijken welke uitdagingen er op de energiewereld af komen en onderzoeken welke nieuwe oplossingen kansrijk zijn om de transitie te realiseren. Om die rol te pakken, zorgen we ervoor dat we breed georiënteerd zijn in kennis omtrent duurzame en maatschappelijke ontwikkelingen in Nederland en daarbuiten. Om die reden reisden we afgelopen september af naar Terschelling waar we deelnamen aan Springtij 2018.

Over je eigen wereld heen kijken
Springtij is een jaarlijks evenement dat zich veelal buiten afspeelt. Drie dagen lang word je er – samen met zo’n 800 anderen – ondergedompeld in alle facetten van de klimaat- en duurzaamheidsproblematiek. Toonaangevende (inter)nationale sprekers uit wetenschap, bedrijfsleven en politiek namen ons mee in de ‘biodiversiteit in de landbouw’ en in ‘toekomstbestendige ontwikkelingen in de infrastructuur’. Ook de ‘plastic soup’ werd besproken, net zoals ‘biomassa’. Want gaan we die gebruiken als brandstof voor een duurzame energievoorziening of als grondstof voor een circulaire economie? Achterliggende gedachte van deze diversiteit aan onderwerpen: je kunt geen probleem meer oplossen zonder over de rand van je eigen denk- en werkwereld te kijken, en naar het systeem waarbinnen je organisatie, sector of land functioneert.

Vernieuwing is er ook
We werden er met onze neus op de feiten gedrukt. Met name de afgevaardigden van de Club van Rome wisten erg duidelijk te maken dat het niet goed gaat met de wereld. Tegelijkertijd is Springtij ook van het zichtbaar maken van vernieuwingen. Neem het thema mobiliteit, dat eveneens aan bod kwam. Hier werd een samenwerking toegelicht tussen de NS, ProRail en BMW. Zij vertelden wat er in het licht van de veranderende weersomstandigheden volgens hen moet veranderen aan de infrastructuur en het gedrag van reizigers. Ook oplossingen voor het stimuleren van elektrische fietsen kwam voorbij. De meeste autoritjes die mensen maken, zijn korter dan zeven kilometer. Met de juiste voorzieningen voor e-bikes kan het voor mensen aantrekkelijker worden om voor korte afstanden de fiets te pakken. Elektrische mobiliteit is iets wat redelijk dicht tegen onze eigen praktijk aanligt. We zijn onder meer actief voor Jedlix, een bedrijf dat oplossingen bedenkt voor het opladen van elektrische auto’s.

Circulaire economie
Wat indruk maakte, was de boodschap die sprekers hadden over de circulaire economie: dat wordt de nieuwe, mondiale uitdaging, náást de energietransitie. Ze hebben veel met elkaar te maken: wanneer we grondstoffen, materialen en producten hergebruiken en fossiele grondstoffen vervangen door niet-fossiele grondstoffen, vermindert de emissie van broeikasgassen. Dat we een flinke kluif aan die omslag gaan hebben, komt door de urgentie. Enerzijds móeten we, willen we de (klimaat)problemen het hoofd bieden. Anderzijds is er de tijdsdruk: de Nederlandse overheid wil in 2050 een volledig circulaire economie op poten hebben gezet. Dat is een gigantische opgave voor iedereen, ook voor de energiesector.

Chinees monopolie
Bijzonder vonden we een heel ander probleem dat aan bod kwam: de beschikbaarheid van de zeldzame metalen die worden toegepast in windmolens, batterijen en zonnepanelen. Denk bijvoorbeeld aan neodymium in windmolens en tellurium in zonnepanelen. Deze metalen worden gewonnen als bijproduct van bijvoorbeeld ijzer- en kopererts. Er zijn raffinaderijen nodig om ze te scheiden. Hierin is China veruit de grootste speler in de wereld. De Chinese overheid wil deze zeldzame metalen echter niet als grondstof exporteren, maar enkel verwerkt in een product. Door dit Chinese monopolie heeft de rest van de wereld het nakijken. Op Springtij werden overheden dan ook opgeroepen om bedrijven te stimuleren te innoveren. Dit moet ertoe leiden dat er alternatieven komen. Oplossingen dus die ons niet afhankelijk maken van die zeldzame metalen om de doelstellingen van de energietransitie te halen.

‘Begin bij jezelf, motiveer anderen’
Drie dagen Springtij inspireerden. We kijken met hernieuwde kennis naar ontwikkelingen en kansen. We nemen die inzichten mee in onze dagelijkse praktijk, staan nog bewuster stil bij de mogelijkheden om bij te dragen aan duurzame oplossingen in de energie. Neem het principe ‘think local, act local’ en het ‘begin-bij-jezelf-en-stimuleer-anderen’-beginsel. Deze hebben potentie. Kijk maar naar het aantal lokale energiecoöperaties dat groeit en waar steeds meer burgers aan meedoen. Ja, weerstand is er nog. Maar verschillende partijen – overheden, bedrijfsleven – maken zich momenteel sterk om die af te laten nemen. Deze zogenoemde buurtcoöperaties bieden de grote energieleveranciers zoetjesaan kansen om zich met nieuwe concepten op nieuwe markten te begeven.

Verrassende oplossingen
Erbij zijn op Springtij past bij de missie van Het ConsultancyHuis om voorop te lopen en innovaties te omarmen. We hebben oog voor de frisse ideeën van startups en onderzoeken hoe we die toepasbaar kunnen maken voor grotere bedrijven. We zijn ervan overtuigd dat we op die manier nog veel verrassende oplossingen in de energietransitie kunnen blootleggen. Wie weet kunnen we daarover, op een volgende editie van Springtij, zelf ons verhaal doen…