Zó faciliteren wij de energiemarkt

Het ConsultancyHuis Marktfacilitering 2

Zó faciliteren wij de energiemarkt

De energiemarkt is in de afgelopen jaren flink in beweging geweest. En nog steeds is het ‘verandering en vernieuwing’ wat deze markt zo kenmerkt, zeker nu de energietransitie gaande is. Gelukkig zijn er diverse manieren om de processen op de energiemarkt soepel te laten verlopen. Dat is partijen ook in het verleden gelukt. Waar we het dan over hebben? Over marktfacilitering.

Wat is marktfacilitering?

Om processen optimaal te laten werken, bundelen netbeheerders, leveranciers en andere marktpartijen hun krachten. Zo faciliteren ze de energiemarkt zo optimaal mogelijk op het gebied van:

    1. Het beheer, onderhoud en beschikbaar stellen van het net;
    2. Het beheer van het aansluitingenregister (de basis voor een correcte werking van marktprocessen);
    3. Het alloceren (toewijzen) van energie die over het netwerk gaat aan leveranciers en programmaverantwoordelijken, maar ook aan de netbeheerder zelf;
    4. Het reconciliëren (verrekenen) van het veronderstelde verbruik uit de allocatie met het daadwerkelijk gemeten verbruik;
    5. Het beschikbaar stellen van verbruiken die gebaseerd zijn op door marktpartijen aangeleverde meterstanden;
    6. Het beschikbaar stellen van slimme meter-standen.

In de afgelopen twintig jaar is er al veel veranderd, met name op het gebied van het beheer van het aansluitingenregister en het beschikbaar stellen van verbruiken en slimme meter-standen. Sommige veranderingen vinden ook nu nog plaats. Maar wat zijn nou die betekenisvolle momenten geweest die in het (recente) verleden een fikse ommezwaai in gang zetten? En welke grote veranderingen kunnen we nog verwachten?

Het ConsultancyHuis Marktfacilitering 2

Verbetering in marktregisters-beheer was pure noodzaak

Zo’n twintig jaar geleden volstonden e-mails tussen marktpartijen wanneer klanten overstapten. Daarmee was het beheer van het aansluitingenregister prima in de grip te houden. Tot de energiemarkt in 2004 liberaliseerde… Dit was voor de sector een directe aanleiding om geautomatiseerde processen te implementeren. Sindsdien is het percentage overstappers gestegen van zes procent per jaar naar twintig procent per jaar. Verder zijn er talrijke andere, sectorbrede aanpassingen – sectorreleases – geïmplementeerd. Niet alleen om issues te verhelpen, maar ook om aanpassingen te doen die nodig waren voor een sterk veranderende markt. Denk bijvoorbeeld aan:

  • Het centraliseren van het aansluitingenregister waardoor de uniformiteit, kostenefficiency en wendbaarheid verbeterden;
  • Het uitrollen van het programma Stroomopwaarts waardoor geautomatiseerde processen werden gemoderniseerd en taken helderder werden belegd;
  • Het centraliseren van allocatie, reconciliatie en meetdata-processen (binnen het C-ARM programma).

Explosieve toename van data-uitwisseling

Het doorgeven van standen voor elektriciteit en gas heeft ook een fikse verandering ondergaan. Decennialang gaven eindverbruikers die eenmaal per jaar door. Dit waren de zogenoemde periodieke meetdata. Sinds de grootschalige uitrol van slimme meters én de introductie van periodieke verbruiksoverzichten (VKO) voor eindverbruikers is de verplichte uitwisselingsfrequentie van periodieke meterstanden en verbruiken enorm toegenomen.

Op weg naar vijfhonderd miljard uitwisselingen?

Kijk maar eens naar deze vergelijking: in 2015 waren er pakweg zestien miljoen kleinverbruik-aansluitingen. Daarvoor werd dus zestien miljoen keer meetdata uitgewisseld (exclusief standen voor andere doeleinden, zoals het opstellen van een slotfactuur). Inmiddels is tachtig procent van de aansluitingen voorzien van een slimme meter. Deze worden dagelijks uitgelezen. Resultaat: in 2020 vinden grofweg 4,5 miljard uitwisselingen van meetdata plaats. Dit is driehonderd keer zoveel als in 2015. Bovendien staan de ontwikkelingen niet stil. Zo is het mogelijk om op verzoek van eindverbruikers nóg frequentere meetdata te gebruiken. De kleinste interval is ‘per kwartier’ voor elektriciteit en ‘per uur’ voor gas. Als alle kleinverbruikers hiervan gebruik gaan maken, stijgt het richting de vijfhonderd miljard uitwisselingen.

Het ConsultancyHuis Wordcloud

Perspectief op de toekomst

Ondertussen brengt de energietransitie nieuwe uitdagingen met zich mee. Om de klimaatverandering een halt toe te roepen, is energiebesparing een van de meest voor de hand liggende maatregelen. In de nieuwbouw zie je steeds meer nul-op-de-meterwoningen, in bestaande bouw investeren woningcorporaties fors in isolatie. Een volgende stap (volgens de Trias Energetica) is het inzetten van duurzame energiebronnen. In het kielzog daarvan zullen er nieuwe vormen van opslag worden ontwikkeld (zoals via de accu’s van elektrische auto’s) om het grillige opwekkingspatroon van zon- en windenergie op te vangen. En denk ook eens aan power-to-gas conversie (zoals de productie van waterstofgas) en aan een geautomatiseerde aanpassing van de energiebehoefte (onder meer door congestiemanagement en flexmarkten).

Joost van Hoenselaar

Joost van Hoenselaar

Zo faciliteren we de markt

De energietransitie gaat dus een grote impact hebben op het beheer van het net, maar ook op het alloceren en reconciliëren van energie. Om de laatste twee toekomstbestendig te maken, is Allocatie 2.0 gestart, het nieuwste grote verandertraject binnen de energiesector. Bij Het ConsultancyHuis zitten we daar bovenop. We faciliteren ook hierbij de markt, net zoals we dat doen bij sectorreleases, C-ARM of congestiemanagement. We zorgen voor de benodigde procesondersteuning en tooling zodat opdrachtgevers soepel kunnen meebewegen met nieuwe, duurzame en vooruitstrevende oplossingen voor de energietransitie.
Meer weten over marktfacilitering? Neem contact op met Joost van Hoenselaar.